Menu

អត្ថបទ

សារធាតុចិញ្ចឹម៣ប្រភេទចាំបាច់សម្រាប់កុមារ

កុមារ គឺជាវ័យមួយដែលកំពុងតែមានការរីកលូតលាស់ ហើយក៏ជាវ័យដែលមាតាបិតាត្រូវមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ ចំពោះបរិមាណនៃសារធាតុចិញ្ចឹម ដែលបុត្រធីតាតូចៗរបស់ពួកគាត់ត្រូវការផងដែរ។  មិនត្រឹមតែក្នុងបរិមាណដែលគ្រប់គ្រាន់ប៉ុណ្ណោះទេ គឺ ចាំបាច់ត្រូវតែជា សារធាតុចិញ្ចឹមដែលត្រឹមត្រូវ ដើម្បីឲ្យសារពាង្គកាយរបស់ពួកគេមានការរីកធំធាត់បានល្អ។ ហេតុដូច្នេះហើយ របបអាហារដែលកុមារបរិភោគប្រចាំថ្ងៃ ពិតជាមានសារសំខាន់ណាស់ និងជាអ្វីដែលមាតាបិតាមិនគួរមើលរំលង។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាសារធាតុចិញ្ចឹមចម្បង ៣យ៉ាង ដែលកុមារត្រូវការជាចាំបាច់ប្រចាំថ្ងៃ៖ ជាតិដែក ជាតិដែក​ មាននាទីចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការបង្កើតគោលិកាឈាមក្រហមដែលមានសុខភាពល្អ អាចដឹកនាំអុកស៊ីសែនទៅកាន់កោសិកានៅទូទាំងរាងកាយ។ វាពិតជាមានសារសំខាន់ក្នុងការបង្កើតអេម៉ូក្លូប៊ីន ដែលជាជាតិពណ៌ក្រហមនៅក្នុងឈាម និងមានតួនាទីក្នុងការដឹកនាំអុកស៊ីសែន ព្រមទាំងចូលរួម​ ក្នុងការវិវឌ្ឍរបស់ខួរក្បាលផងដែរ។ ដូចនេះហើយ បញ្ហាកង្វះជាតិដែកនឹងបណ្តាលឲ្យកើតជំងឺខ្វះឈាម  ប្រឈមនឹងអាការៈអស់កម្លាំង និងខ្សោយបញ្ញាទៀតផង។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា សារធាតុចិញ្ចឹមដ៏សំខាន់មួយនេះសម្បូរនៅក្នុងសាច់ក្រហម និងថ្លើម  ដែលជាទូទៅបរិមាណដែលត្រូវការ គឺពី៧ទៅ១០មីលីក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃ។ ជាតិស័ង្កសី ជាតិស័ង្កសីរួមចំណែកក្នុងការលូតលាស់ជាទូទៅ និងការវិវឌ្ឍនៃសរីរាង្គបន្តពូជ ការវិវឌ្ឍនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងការពារប្រឆាំងនឹងជំងឺផ្សេងៗ។ ប្រសិនបើ កុមារទទួលទានវាក្នុងបរិមាណមិនគ្រប់គ្រាន់ទេនោះ គឺអាចប្រឈមនឹងភាពខ្សោយការចងចាំ  សមត្ថភាពក្នុងការរៀន និងសមត្ថភាពក្នុងការប្រមូលអារម្មណ៍។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ស័ង្កសីក៏ជួយក្នុងការលូតលាស់មិនពេញលេញ(ក្រិន) និងបញ្ហារាករូសធ្ងន់ធ្ងរនៃកុមារ ព្រមទាំងប្រឆាំងនឹងជំងឺដែលងាយកើតមានដូចជា ក្អក ផ្តាសាយ ជំងឺឆ្លងមេរោគត្រចៀក និងជំងឺដែលបង្កដោយប៉ារាសិត ដូចជាជំងឺគ្រុនចាញ់ផងដែរ។ វាក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការព្យាបាលជំងឺផ្សេងទៀត ដូចជា អាការៈគ្រប់គ្រងស្ថានភាពខ្លួនឯងមិនបាន ហ៊ឹងត្រចៀក ជំងឺភ្នែក អេដស៍ ជំងឺហឺត ជំងឺទឹកនោមផ្អែម សម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់។ល។ សារធាតុចិញ្ចឹមមួយនេះ មាននៅក្នុងអាហារច្រើនប្រភេទ រួមមាន ៖ សាច់ក្រហម ពពួកសត្វខ្ចៅខ្យង ដំឡូង (ទុកទាំងសំបក) ពពួកសណ្តែក ពពួកសណ្តែកដី ផ្សិត គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និង មួយចំណែកទៀតនៅក្នុងទឹកដោះ។ វីតាមីនចម្រុះ វីតាមីនមានច្រើនប្រភេទ​ ហើយមាននាទីខុសៗគ្នា ដែលចាំបាច់សម្រាប់រាងកាយ៖ • វីតាមីន A៖ ជួយឲ្យភ្នែកកុមារភ្លឺច្បាស់ ស្បែកមានសុខភាពល្អ និងការពារពីការបង្ករោគផ្សេងៗ ដែលវាសម្បូរនៅក្នុងបន្លែដូចជា ការ៉ុត ស៊ុតពណ៌លឿង និង ប្រេងត្រីជាដើម។ • វីតាមីន B៖ មានច្រើនប្រភេទដែលមានប្រភពពីអាហារខុសៗគ្នា ហើយវាជួយក្នុងការផលិត RNA និង DNA​ ផលិតគ្រាប់ឈាម ចូលរួមក្នុង មេតាបូលីសផ្សេងៗ ព្រមទាំងចូលរួមក្នុងការផលិតគ្រាប់ឈាមថែមទៀតផង។ • វីតាមីន C៖ មានសារប្រយោជន៍ក្នុងការប្រឆាំងទៅនឹងជំងឺផ្ដាសាយ ដោយធ្វើឲ្យកោសិការបស់សរសៃឈាមរឹងមាំ ជួយឲ្យដំបៅឆាប់ជា ព្រមទាំង ធ្វើឲ្យឆ្អឹង និងធ្មេញរឹងមាំ។ វាសម្បូរនៅក្នុងផ្លែឈើដូចជា ប៉េងប៉ោះ ក្រូច និង ស្វាយជាដើម។ • វីតាមីន D៖  ជួយឲ្យរាងកាយស្រូបជាតិរ៉ែដូចជា កាល់ស្យូមសម្រាប់ទ្រទ្រង់ឲ្យឆ្អឹង និងធ្មេញរឹងមាំ និងមានមុខងារ  ដូចជាអ័រម៉ូនដែលជួយសម្រួល ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយ ការផលិតអ័រម៉ូនអាំងស៊ុយលីន និងការលូតលាស់របស់កោសិកា។ ជាទូទៅ រាងកាយអាចផលិតវាបាននៅពេលដែលស្បែកត្រូវពន្លឺថ្ងៃ។ • វីតាមីន E៖ ជួយបង្កើនប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយ  និងជួយឲ្យរាងកាយប្រឆាំងទប់ទល់ទៅនឹងមេរោគ។ វារក្សាការបើកធំរបស់សរសៃឈាម ដែលជួយឲ្យឈាមមានលំហូរងាយស្រួល។ យ៉ាងណាមិញ ក្នុងករណីដែលបុត្រធីតារបស់លោកអ្នកមានបញ្ហាលំបាកក្នុងការទទួលទាន នូវប្រភេទអាហារដែលជាប្រភពនៃសារធាតុចិញ្ចឹមចម្បង ៣ខាងលើ លោកអ្នកក៏អាចផ្តល់ឲ្យពួកគេនូវអាហារបំប៉នដែលមានផ្ទុកនូវអាហារូបត្ថម្ភទាំងនោះផងដែរ។ ហេតុនេះ បញ្ហារើសអាហាររបស់កូន នឹងលែងជាកង្វល់ របស់មាតាបិតាទៀតហើយ។ ដើម្បីរក្សាការរីកលូតលាស់នៃរាងកាយរបស់កូនអ្នក សូមធ្វើការជ្រើសរើសប្រភេទអាហារបំប៉នដែលស័ក្តិសម និងមានគុណប្រយោជន៍ សម្រាប់ពួកគេបំផុត។ ©2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូល ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ។

ជំងឺផ្សេងៗ
សារធាតុចិញ្ចឹម៣ប្រភេទចាំបាច់សម្រាប់កុមារ

កុមារ គឺជាវ័យមួយដែលកំពុងតែមានការរីកលូតលាស់ ហើយក៏ជាវ័យដែលមាតាបិតាត្រូវមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ ចំពោះបរិមាណនៃសារធាតុចិញ្ចឹម ដែលបុត្រធីតាតូចៗរបស់ពួកគាត់ត្រូវការផងដែរ។  មិនត្រឹមតែក្នុងបរិមាណដែលគ្រប់គ្រាន់ប៉ុណ្ណោះទេ គឺ ចាំបាច់ត្រូវតែជា សារធាតុចិញ្ចឹមដែលត្រឹមត្រូវ ដើម្បីឲ្យសារពាង្គកាយរបស់ពួកគេមានការរីកធំធាត់បានល្អ។ ហេតុដូច្នេះហើយ របបអាហារដែលកុមារបរិភោគប្រចាំថ្ងៃ ពិតជាមានសារសំខាន់ណាស់ និងជាអ្វីដែលមាតាបិតាមិនគួរមើលរំលង។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាសារធាតុចិញ្ចឹមចម្បង ៣យ៉ាង ដែលកុមារត្រូវការជាចាំបាច់ប្រចាំថ្ងៃ៖ ជាតិដែក ជាតិដែក​ មាននាទីចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការបង្កើតគោលិកាឈាមក្រហមដែលមានសុខភាពល្អ អាចដឹកនាំអុកស៊ីសែនទៅកាន់កោសិកានៅទូទាំងរាងកាយ។ វាពិតជាមានសារសំខាន់ក្នុងការបង្កើតអេម៉ូក្លូប៊ីន ដែលជាជាតិពណ៌ក្រហមនៅក្នុងឈាម និងមានតួនាទីក្នុងការដឹកនាំអុកស៊ីសែន ព្រមទាំងចូលរួម​ ក្នុងការវិវឌ្ឍរបស់ខួរក្បាលផងដែរ។ ដូចនេះហើយ បញ្ហាកង្វះជាតិដែកនឹងបណ្តាលឲ្យកើតជំងឺខ្វះឈាម  ប្រឈមនឹងអាការៈអស់កម្លាំង និងខ្សោយបញ្ញាទៀតផង។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា សារធាតុចិញ្ចឹមដ៏សំខាន់មួយនេះសម្បូរនៅក្នុងសាច់ក្រហម និងថ្លើម  ដែលជាទូទៅបរិមាណដែលត្រូវការ គឺពី៧ទៅ១០មីលីក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃ។ ជាតិស័ង្កសី ជាតិស័ង្កសីរួមចំណែកក្នុងការលូតលាស់ជាទូទៅ និងការវិវឌ្ឍនៃសរីរាង្គបន្តពូជ ការវិវឌ្ឍនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងការពារប្រឆាំងនឹងជំងឺផ្សេងៗ។ ប្រសិនបើ កុមារទទួលទានវាក្នុងបរិមាណមិនគ្រប់គ្រាន់ទេនោះ គឺអាចប្រឈមនឹងភាពខ្សោយការចងចាំ  សមត្ថភាពក្នុងការរៀន និងសមត្ថភាពក្នុងការប្រមូលអារម្មណ៍។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ស័ង្កសីក៏ជួយក្នុងការលូតលាស់មិនពេញលេញ(ក្រិន) និងបញ្ហារាករូសធ្ងន់ធ្ងរនៃកុមារ ព្រមទាំងប្រឆាំងនឹងជំងឺដែលងាយកើតមានដូចជា ក្អក ផ្តាសាយ ជំងឺឆ្លងមេរោគត្រចៀក និងជំងឺដែលបង្កដោយប៉ារាសិត ដូចជាជំងឺគ្រុនចាញ់ផងដែរ។ វាក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការព្យាបាលជំងឺផ្សេងទៀត ដូចជា អាការៈគ្រប់គ្រងស្ថានភាពខ្លួនឯងមិនបាន ហ៊ឹងត្រចៀក ជំងឺភ្នែក អេដស៍ ជំងឺហឺត ជំងឺទឹកនោមផ្អែម សម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់។ល។ សារធាតុចិញ្ចឹមមួយនេះ មាននៅក្នុងអាហារច្រើនប្រភេទ រួមមាន ៖ សាច់ក្រហម ពពួកសត្វខ្ចៅខ្យង ដំឡូង (ទុកទាំងសំបក) ពពួកសណ្តែក ពពួកសណ្តែកដី ផ្សិត គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និង មួយចំណែកទៀតនៅក្នុងទឹកដោះ។ វីតាមីនចម្រុះ វីតាមីនមានច្រើនប្រភេទ​ ហើយមាននាទីខុសៗគ្នា ដែលចាំបាច់សម្រាប់រាងកាយ៖ • វីតាមីន A៖ ជួយឲ្យភ្នែកកុមារភ្លឺច្បាស់ ស្បែកមានសុខភាពល្អ និងការពារពីការបង្ករោគផ្សេងៗ ដែលវាសម្បូរនៅក្នុងបន្លែដូចជា ការ៉ុត ស៊ុតពណ៌លឿង និង ប្រេងត្រីជាដើម។ • វីតាមីន B៖ មានច្រើនប្រភេទដែលមានប្រភពពីអាហារខុសៗគ្នា ហើយវាជួយក្នុងការផលិត RNA និង DNA​ ផលិតគ្រាប់ឈាម ចូលរួមក្នុង មេតាបូលីសផ្សេងៗ ព្រមទាំងចូលរួមក្នុងការផលិតគ្រាប់ឈាមថែមទៀតផង។ • វីតាមីន C៖ មានសារប្រយោជន៍ក្នុងការប្រឆាំងទៅនឹងជំងឺផ្ដាសាយ ដោយធ្វើឲ្យកោសិការបស់សរសៃឈាមរឹងមាំ ជួយឲ្យដំបៅឆាប់ជា ព្រមទាំង ធ្វើឲ្យឆ្អឹង និងធ្មេញរឹងមាំ។ វាសម្បូរនៅក្នុងផ្លែឈើដូចជា ប៉េងប៉ោះ ក្រូច និង ស្វាយជាដើម។ • វីតាមីន D៖  ជួយឲ្យរាងកាយស្រូបជាតិរ៉ែដូចជា កាល់ស្យូមសម្រាប់ទ្រទ្រង់ឲ្យឆ្អឹង និងធ្មេញរឹងមាំ និងមានមុខងារ  ដូចជាអ័រម៉ូនដែលជួយសម្រួល ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយ ការផលិតអ័រម៉ូនអាំងស៊ុយលីន និងការលូតលាស់របស់កោសិកា។ ជាទូទៅ រាងកាយអាចផលិតវាបាននៅពេលដែលស្បែកត្រូវពន្លឺថ្ងៃ។ • វីតាមីន E៖ ជួយបង្កើនប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយ  និងជួយឲ្យរាងកាយប្រឆាំងទប់ទល់ទៅនឹងមេរោគ។ វារក្សាការបើកធំរបស់សរសៃឈាម ដែលជួយឲ្យឈាមមានលំហូរងាយស្រួល។ យ៉ាងណាមិញ ក្នុងករណីដែលបុត្រធីតារបស់លោកអ្នកមានបញ្ហាលំបាកក្នុងការទទួលទាន នូវប្រភេទអាហារដែលជាប្រភពនៃសារធាតុចិញ្ចឹមចម្បង ៣ខាងលើ លោកអ្នកក៏អាចផ្តល់ឲ្យពួកគេនូវអាហារបំប៉នដែលមានផ្ទុកនូវអាហារូបត្ថម្ភទាំងនោះផងដែរ។ ហេតុនេះ បញ្ហារើសអាហាររបស់កូន នឹងលែងជាកង្វល់ របស់មាតាបិតាទៀតហើយ។ ដើម្បីរក្សាការរីកលូតលាស់នៃរាងកាយរបស់កូនអ្នក សូមធ្វើការជ្រើសរើសប្រភេទអាហារបំប៉នដែលស័ក្តិសម និងមានគុណប្រយោជន៍ សម្រាប់ពួកគេបំផុត។ ©2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូល ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ។

ជំងឺផ្សេងៗ ការចិញ្ចឹមកូន
រលាកទងសួត៖ បញ្ហាផ្លូវដង្ហើមដែលកើតឡើងញឹកញាប់បំផុត!

សង្ខេបពីកាយវិភាគវិទ្យារបស់សួត សួត ជាសរីរាង្គស្ថិតនៅក្នុងប្រអប់ទ្រូង ត្រូវបានរុំព័ទ្ធដោយឆ្អឹងជំនី ហើយមាន ២គឺ សួតស្តាំ និងសួតឆ្វេង ដែលសួតខាងឆ្វេងមាន២ក្លែប រីឯសួតខាងស្តាំមាន៣ក្លែប។ សួតនីមួយៗមានបែងចែកចេញជា ១០អង្កត់បន្តទៀត។ សួតមានតួនាទីសម្រាប់ផ្លាស់ប្តូរខ្យល់អុកស៊ីសែនពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅមកក្នុងខ្លួន ហើយបញ្ចេញជាតិពុលពីក្នុងខ្លួនមកក្រៅវិញដូចជា ឧស្ម័នកាបូនិក ឬសារធាតុមួយចំនួនតាមរយៈការដកដង្ហើមចេញ។ និយមន័យជំងឺរលាកទងសួត ទងសួត ជាសរីរាង្គតភ្ជាប់ពីផ្លូវដង្ហើមផ្នែកខាងលើ ចូលទៅក្នុងសាច់សួតដើម្បីដោះដូរខ្យល់ ហើយទងសួតមាននាទីដឹកនាំឧស្ម័នចេញចូលសួត។ ដូចនេះ ការរលាកទងសួត គឺជាការរលាកនៅនឹងទងសួត ដែលអាចធ្វើឲ្យបាត់បង់មុខងាររបស់ទងសួត។ រោគសញ្ញា កាលណាទងសួតរលាក វាអាចឡើងហើម រួមជាមួយស្លេស្មកើនឡើង ដែលនឹងធ្វើឲ្យបំពង់ខ្យល់ឆ្លងកាត់ កាន់តែរួមតូចជាងធម្មតាបណ្តាលឲ្យពិបាកក្នុងការដកដង្ហើម រហូតដល់ថប់ដង្ហើមក្នុងករណីខ្លះ។ សញ្ញាខុសប្រក្រតីនៃជំងឺរលាកទងសួតមានដូចជា  ឈឺទ្រូងហត់ ក្តៅខ្លួន ក្អក ហៀរសំបោរ។ មូលហេតុ និងកត្តាប្រឈម មូលហេតុនៃជំងឺរលាកទងសួតដែលគេជួបញឹកញាប់មានដូចជា៖ • បរិយាកាស៖ ដោយសារបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ឬអាល្លែកហ្ស៊ីជាមួយសារធាតុក្នុងបរិយាកាស • ពួកវីរុស • ពពួកបាក់តេរី។ កត្តាដែលធ្វើឲ្យប្រឈមនឹងជំងឺរលាកទងសួតមានដូចជា៖ •​ កត្តាអាយុ៖ ក្មេង និងមនុស្សចាស់ • កត្តាជំងឺផ្សេងៗ ដូចជា ជំងឺខ្សោយផ្លូវដង្ហើម ជំងឺបេះដូង ជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ រោគវិនិច្ឆ័យ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃជំងឺរលាកទងសួត ត្រូវពឹងផ្អែកលើរោគសញ្ញាគ្លីនិករបស់អ្នកជំងឺដូចជា៖ • ហត់ភ្លាមៗដោយសារទងសួតហើម និងរួមតូច • ករណីរលាកដោយសារមេរោគ មានសញ្ញា ក្តៅខ្លួន ហៀរសំបោរ ក្អក ហើយចំពោះកុមារពេលដកដង្ហើមអាចមានសំឡេងដែលអាចស្តាប់បានដោយត្រចៀកផ្ទាល់ ឬត្រូវប្រើឧបករណ៍Stethoscope។ ចំពោះអ្នកដែលមានបញ្ហាហឺត អ្នកជក់បារី ហើយក្រិនទងសួត ត្រូវពិនិត្យមុខងាររបស់សួត ហៅថា spirometry ដើម្បីរកមើលទំហំទងសួត និងកម្រិតនៃការត្បៀតរបស់វា។ ករណីសង្ស័យថាបង្កដោយមេរោគ តេស្ត Bronchoscopy ត្រូវបានធ្វើតាមរយៈការស៊កទុយយោចូលក្នុងទងសួត ដើម្បីមើលសភាពជញ្ជាំងរបស់ទងសួត និងយកសំណាកក្នុងនោះមកពិនិត្យ។ ការព្យាបាល និងដំបូន្មាន គោលបំណងក្នុងការព្យាបាលមាន ២សំខាន់៖ • ព្យាបាលរោគសញ្ញា គឺកាត់បន្ថយអាការៈហត់។ • ព្យាបាលមូលហេតុ ៖ ករណីរលាកទងសួត ដោយអាល្លែកហ្ស៊ី គេប្រើថ្នាំបំបាត់អាល្លែកហ្ស៊ី ឯករណីរលាកទងសួតដោយមេរោគ គេប្រើថ្នាំសម្លាប់មេរោគ។ ករណីរលាកទងសួតដោយសារអាល្លែកហ្ស៊ី អ្នកជំងឺត្រូវបានណែនាំ៖ • ទម្លាប់ពាក់ម៉ាសពេលចេញក្រៅ • ចៀសវាងទៅកន្លែងដែលមានបរិយាកាសមិនល្អ • ចៀសវាងផឹកទឹកកក ទឹកត្រជាក់ • ចៀសវាងបរិភោគអាហារហិរ • ត្រូវត្រឡប់មកជួបគ្រូពេទ្យវិញក្រោយព្យាបាលជា ១ទៅ៣ខែ។ ករណីរលាកដោយសារមេរោគ  អ្នកជំងឺត្រូវបានណែនាំឲ្យ៖ • ពាក់ម៉ាស់ ដើម្បីការពារការឆ្លងមេរោគទៅអ្នកដទៃ រីឯសមាជិកគ្រួសារ ឫអ្នកថែរក្សាអ្នកជំងឺគួរពាក់ម៉ាស់ដើម្បីការពារការឆ្លង។ • ចៀសវាងពីអ្នកដែលមានជំងឺនេះ   ដើម្បីការពារការឆ្លងមេរោគឡើងវិញ។ ផលវិបាក ករណីមិនបានទទួលការព្យាបាលឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ទងសួតអាចវិវឌ្ឍទៅរកភាពក្រិននៅពេលចាស់។ ការការពារ ដើម្បីការពារជំងឺរលាកទងសួត  គួរមានវិធានការដូចខាងក្រោម៖ 1 គួរពាក់ម៉ាស់នៅរាល់ពេលដែលប្រឈមជាមួយបរិយាកាសមិនល្អ ឬការដូរអាកាសធាតុ 2 ពាក់ម៉ាស់នៅរាល់ពេលជួបប្រាស្រ័យជាមួយអ្នកជំងឺរលាកផ្លូវដង្ហើម។ 3 បញ្ឈប់ការជក់បារី។ បកស្រាយដោយ​៖ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត  នី ចន្ទី  ប្រធានផ្នែកជំងឺសួតនៃមន្ទីរពេទ្យព្រះកុសុ​មៈ។ ©2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូល ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែតឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកអាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ

ជំងឺផ្សេងៗ ផ្លូវដង្ហើម និងសួត
អាហារូបត្ថម្ភត្រឹមត្រូវសម្រាប់កុមារ

តើអ្វីទៅជាអាហារូបត្ថម្ភ និងមានប៉ុន្មានកម្រិត? អាហារូបត្ថម្ភគឺជាសារជាតិចិញ្ចឹម (nutrients) មានក្នុងអាហារដែលយើងបរិភោគរាល់ថ្ងៃ រួមទាំងភេសជ្ជៈផងដែរ ដើម្បីទ្រទ្រង់រាងកាយ​ និងសុខភាពរបស់មនុស្សយើង។ បរិមាណសារជាតិចិញ្ចឹមមានតិចឬច្រើនអាស្រ័យលើប្រភេទអាហារនីមួយៗ។ ដើម្បីបឺតស្រូបយកសារជាតិចិញ្ចឹមសម្រាប់ប្រើប្រាស់បានដោយរាងកាយ អាហារ​ ឬភេសជ្ជៈត្រូវឆ្លងកាត់បីដំណាក់កាលគឺ៖ ១.  អាហារឬភេសជ្ជៈត្រូវបានហូបចូល។ ២. រាងកាយបំបែកអាហារឬភេសជ្ជៈទៅជាសារជាតិចិញ្ចឹម។ ៣.  ​សារជាតិចិញ្ចឹមធ្វើដំណើរតាមចរន្តឈាមចូលទៅផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយដើម្បីប្រើប្រាស់តាមតម្រូវការ។   សារជាតិចិញ្ចឹមក្នុងបរិបទអាហារូបត្ថម្ភចែកជាពីរ គឺ៖   • ម៉ាក្រូសារជាតិ (macronutrient)៖ ជាប្រភេទសារជាតិចិញ្ចឹមដែលរាងកាយយើងត្រូវការក្នុងបរិមាណច្រើនមានដូចជា៖ -​ កាបូហាយដ្រេត (ជាតិម្សៅ)៖ មានប្រភពពីបាយ ឬនំបុ័ងជាដើម។ មុខងាររបស់កាបូហាយ ដ្រេត គឺផ្តល់ថាមពល។ - ប្រូតេអ៊ីន (សាច់)៖ មានប្រភពពីសាច់មាន់ត្រី ឬសាច់គោជាដើម។ ប្រូតេអ៊ីនជួយសាងសង់ ជួសជុល និងថែរក្សាកោសិកា និងជាលិការបស់រាងកាយ ដូចជាសាច់ដុំ ស្បែក សរីរាង្គ ឈាម និងឆ្អឹង។ - លីពីត (ខ្លាញ់)៖ មានប្រភពពីខ្លាញ់មាន់ ទា ឬប្រេងសណ្តែក ប្រេងបន្លែជាដើម។ ខ្លាញ់ជួយឲ្យរាងកាយបឺតស្រូបប្រូតេអ៊ីន និងកាបូហាយដ្រេតកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ • មីក្រូសារជាតិ (micronutrient)៖ ជាប្រភេទសារជាតិចិញ្ចឹមដែលរាងកាយយើងត្រូវការក្នុងបរិមាណតិចមានដូចជាពួកជាតិរ៉ែខនិជ និងវីតាមីន។  ជាតិរ៉ែខនិជ ចែកជាពីរគឺ ម៉ាក្រូរ៉ែ និងមីក្រូរ៉ែ។ ម៉ាក្រូរ៉ែ គឺជារ៉ែដែលរាងកាយយើងត្រូវការក្នុងបរិមាណច្រើនជាងមីក្រូរ៉ែ គឺច្រើនជាង២៥០មីលីក្រាមជារៀងរាល់ថ្ងៃសម្រាប់មនុស្សម្នាក់។ ម៉ាក្រូរ៉ែមានដូចជា៖ កាល់ស្យូម ប៉ូតាស្យូម ផូស្វ័រ សូដ្យូម ស៊ុលផាត ម៉ាញេស្យូម និងក្លរ។ មីក្រូរ៉ែគឺជារ៉ែ ដែលរាងកាយយើងត្រូវការក្នុងបរិមាណតិច គឺតិចជាង២០មីលីក្រាមជារៀងរាល់ថ្ងៃសម្រាប់មនុស្សម្នាក់។មីក្រូរ៉ែមានដូចជា៖ ជាតិដែក អ៊ីយ៉ូត ទង់ដែង ស័ង្កសី សេលីញូម កុបព័រ ម៉ូលីដែន ម៉ង់កាណែស បារុន ក្រូម នីកែល​ និង ភ្លុយអរ។ ចំពោះ វីតាមីនវិញមានពីរប្រភេទគឺ វីតាមីនរលាយក្នុង ទឹកនិងវីតាមីនរលាយក្នុងខ្លាញ់។ វីតាមីនរលាយក្នុងទឹកមានដូចជា៖ វីតាមីន B1, B2, B6, B12, អាស៊ីតហ្វូលីក អាស៊ីតប៉ង់តានិច វីតាមីន C។ វីតាមីនរលាយក្នុងខ្លាញ់មានដូចជា៖ វីតាមីន A, D, E, និង K។   តើកុមារត្រូវការអាហារូបត្ថម្ភច្រើនជាងមនុស្សធំឬយ៉ាងណា? ហេតុអ្វី? ជាធម្មតាក្មេងត្រូវការអាហារូបត្ថម្ភក្នុងបរិបទជាសារជាតិចិញ្ចឹមតិចជាងមនុស្សពេញវ័យ។ ឧទាហរណ៍ ដូចជាតម្រូវការថាមពល គឺអាស្រ័យលើអាយុ ភេទ និងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ។ ឧទាហរណ៍ កុមារភេទប្រុសអាយុក្រោម១ខែត្រូវការថាមពលចំនួន៥១៨កាឡូរី ចំណែកកុមារភេទស្រី អាយុដូចគ្នាត្រូវការថាមពលតែចំនួន ៤៦៤កាឡូរី។ ក្មេងប្រុសអាយុពី ១ ដល់២ឆ្នាំ ត្រូវការថាមពល ៩៤៨កាឡូរី។ ចំណែកក្មេងស្រីអាយុដូចគ្នាត្រូវការថាមពលតែចំនួន ៨៦៥កាឡូរី។ មនុស្សប្រុសពេញវ័យអាយុពី ១៧ ដល់១៨ឆ្នាំ ត្រូវការថាមពល ៣,៤១០កាឡូរី។ មនុស្សស្រីពេញវ័យអាយុពី ១៧ ដល់១៨ឆ្នាំ ត្រូវការថាមពល ២,៥០៣កាឡូរី។ តើកុមារត្រូវការអាហារបែបណា? តម្រូវការរបស់កុមារបែងចែកទៅតាមអាយុ៖ • កុមារអាយុពី ០ខែ ទៅ៦ខែ៖ ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយ ជួយឲ្យកុមារទទួលបានការចាប់ផ្តើមជីវិតដំបូងដ៏ល្អបំផុត។ ទឹកដោះម្តាយជាឱសថទិព្វ និងជាអាហារចម្បងតែមួយគត់ ដែលមានសារជាតិចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កុមារអាយុពី ០ខែ ទៅ៦ខែ។ • ក្មេងអាយុពី ៦ខែ ទៅ២៤ខែ៖ បន្តបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយរួមជាមួយការចាប់ផ្តើមអាហារបន្ថែម គឺផ្តល់អាហារដែលមាន អាហារូបត្ថម្ភគ្រប់គ្រាន់ មានសុវត្ថិភាពតាមអាយុសមស្របរបស់ទារក និងកុមារ។ អាហារបន្ថែមនោះគួរជាប្រភេទអាហារចម្រុះពីប្រភេទអាហារសំខាន់ៗទាំង ៣ក្រុម។ អាហារទាំង៣ក្រុមនេះរួមមានដូចជា៖ •​​ អាហារថាមពល៖​ មានប្រភពពី បាយ ដំឡូង ពោត ខ្លាញ់ដែលអាចផ្តល់ថាមពលដល់កុមារ។ • អាហារសាងសង់៖ មានប្រភពពីសាច់មាន់ ទា ត្រី សាច់ជ្រូក សាច់គោជាដើម ដែលជួយសាង-សង់រាងកាយកុមារឲ្យបានធំធាត់។ • អាហារការពារ៖ មានប្រភពពីបន្លែ ផ្លែឈើ ដែលសម្បូរសារជាតិរ៉ែខនិជ និងពួកវីតាមីនដែលអាចជួយកុមារឲ្យប្រឆាំងនឹងជំងឺផ្សេងៗ។ តើត្រូវផ្តល់អាហារឲ្យកុមារតាមរបៀបណាខ្លះដើម្បីឲ្យពួកគាត់លូតលាស់ និងមានសុខភាពល្អ?  ដើម្បីឲ្យក្មេងមានការលូតលាស់ល្អ ចាំបាច់ណាស់ត្រូវផ្តល់អាហារដែលមានអាហារូបត្ថម្ភគ្រប់គ្រាន់ មានសុវត្ថិភាពតាមអាយុសមស្របរបស់ទារក និងកុមារទៀងទាត់ពេលវេលា និងមានការយកចិត្តទុកដាក់។ • ក្មេងក្រោមអាយុ ៦ខែ៖ បំបៅទឹកដោះម្តាយតែមួយគត់ និងបំបៅតាមតែពួកគេចង់បៅ។ • ក្មេងអាយុ ៦ខែ៖ បន្តបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយនិងផ្តល់អាហារបន្ថែម ២ដង ក្នុងមួយថ្ងៃ (២ ទៅ ៣ស្លាបព្រាបាយម្តង) • ក្មេងអាយុ ៧ ទៅ ៨ខែ៖ បន្តបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយនិងផ្តល់អាហារបន្ថែម ៣ដងក្នុងមួយថ្ងៃ (កន្លះចានចង្កឹះម្តង) • ក្មេងអាយុ ៩ ទៅ ១១ខែ៖ បន្តបំបៅកូនដោយ ទឹកដោះម្តាយនិងផ្តល់អាហារបន្ថែម ៣ដងក្នុងមួយថ្ងៃ (កាច ឬជាងកន្លះចានចង្កឹះម្តង) ជាមួយអាហារក្រៅពេលម្តងក្នុងមួយថ្ងៃ     • ក្មេងចាប់ពីអាយុ ១២-២៤ខែ៖ បន្តបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយ និងផ្តល់អាហារបន្ថែម ៣ដងក្នុងមួយថ្ងៃ (មួយចានចង្កឹះពេញ) ជាមួយអាហារក្រៅពេលពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃ។ បកស្រាយដោយ ៖ លោក ហ៊ូ ក្រើន នាយករង ហេឡែនខេលល័រអន្តរជាតិ © 2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ​​​​ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូលប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ។    

ជំងឺផ្សេងៗ ការចិញ្ចឹមកូន
៩ វិធីសង្រ្គោះបឋមដែលច្រើនតែធ្វើខុស

ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ អ្នកក៏គង់មិនអាចចៀសផុតពីការប៉ះទង្គិច ឬគ្រោះថ្នាក់តូចតាច ដែលទាមទារឲ្យអ្នកយ៉ាងហោចណាស់ដឹងពីវិធីសាស្រ្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ខ្លះៗ។ វិធីសង្គ្រោះបឋមទាំងនោះ ពិតជាសំខាន់សម្រាប់ជាជំនួយភ្លាមៗក្នុងកំឡុងពេលរង់ចាំរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ ឬនៅពេលដែលមិនមានវត្តមានអ្នកជំនាញនៅជិតខ្លួន។ យ៉ាងណាមិញ តើអ្នកច្បាស់ទេថាអ្វីដែលអ្នកធ្លាប់បានអនុវត្តកន្លងមកនោះពិតជាត្រឹមត្រូវ ឬយ៉ាងណា? ៩ ចំណុចខាងក្រោមសុទ្ធសឹងតែជាកំហុស ដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្តិជាញឹកញាប់ ដែលអ្នកអាចនឹងស្វែងយល់ថាជាកំហុសអ្វីខ្លះ? ហើយអ្នកគួរអនុវត្តបែបណា ដើម្បីកែប្រែទម្លាប់ខុសទាំងនោះ?  ១. ព្យាបាលរបួសដោយ hydrogen peroxide, iodine និងអាល់កុល? វិធីសាស្រ្តនេះគឺមិនត្រឹមតែមិនអាចជួយអ្នកបាននោះទេវាថែមទាំងអាចបណ្តាលឲ្យបំផ្លាញកោសិកាល្អៗដែលនៅជិតរបួសអ្នក ក៏ដូចជាផ្តល់ការឈឺចាប់ ការរលាកដល់របួសអ្នកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៀតផង។ ចៀសវាងព្យាបាលដោយសារធាតុខាងលើ អ្នកគួរលាងសម្អាតរបូសរបស់អ្នកដោយទឹកសុទ្ធ ឬទឹកឆ្អិន រួចលាបជាមួយពពួកប៉ូម៉ាតដែលមានសារធាតុថ្នាំផ្សះ (Ointment) ហើយអ្នកអាចបិទបង់ (bandage) បន្ថែមតែនៅក្នុងករណីដែលចាំបាច់តែប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះរបូសរបស់អ្នកអាចនឹងមានសំណើមច្រើន ពិបាកក្នុងការជាសះស្បើយ។  ២. ចលនាសង្កត់បេះដូង? ចលនានេះអាចចូលរួមចំណែកខូចខាតដល់ឆ្អឹងជំនី ដែលបណ្តាលឲ្យប៉ះពាល់ដល់សួត និងបេះដូង ប្រសិនអ្នកមិនច្បាស់ពីការអនុវត្តឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ចលនាសង្កត់បេះដូង អាចធ្វើទៅបានលុះត្រាតែអ្នកច្បាស់ថាជនរងគ្រោះពុំមានដង្ហើមដកទាល់តែសោះ ហើយចង្វាក់នៃការសង្កត់គឺ ១០០ដងក្នុងមួយនាទីចំណែកករណីទារកអ្នកត្រូវសង្កត់ដោយប្រើតែកម្លាំងម្រាមដែតែប៉ុណ្ណោះ។  ៣. Paracetamol អាចបណ្តាលឲ្យមានបញ្ហាថ្លើម? ថ្នាំ ប៉ារ៉ាសេតាម៉ុល ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងមានប្រជាប្រិយភាពសម្រាប់បំបាត់អាការៈឈឺចាប់ និងឡើងកម្តៅ ប៉ុន្តែប្រសិនអ្នកប្រើប្រាស់ច្រើនលើសកម្រិតនោះ វាអាចបណ្តាលឲ្យថ្លើម និងតម្រងនោមមានការចុះខ្សោយ។ អ្នកត្រូវចាប់អារម្មណ៍ និងវាស់កម្រិតថ្នាំដែលអ្នកនឹងត្រូវប្រើប្រាស់ ដោយកម្រិតធំបំផុតសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យគឺ ៤ ក្រាម ក្នុងមួយថ្ងៃ។  ៤. កុំងើយឡើងលើ ពេលឈាមច្រមុះ? ការងើយឡើងលើពេលឈាមច្រមុះ មើលទៅហាក់ដូចជាវិធីមួយត្រឹមត្រូវ ដែលតែងតែត្រូវបានគេអនុវត្តជារឿយៗ ប៉ុន្តែតាមពិតវាជាកំហុសឆ្គងមួយ ដោយហេតុថាការអនុវត្តបែបនេះ អាចធ្វើឲ្យសម្ពាធឈាមនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់អ្នកកាន់តែអាចកើនឡើង បណ្តាលឲ្យឈាមអាចចូលទៅក្នុងសួត ឬអាចបណ្តាលឲ្យក្អួត។ យកល្អអ្នកគួររក្សាលំនឹងក្បាលរបស់អ្នកឲ្យត្រង់ រួចធ្វើការស្អំច្រមុះរបស់អ្នកជាមួយដុំទឹកកក ហើយប្រើម្រាមដៃទប់លំហូរឈាមនោះ ក្នុងរយៈពេល ១៥នាទី។     ៥. ការទាញជនរងគ្រោះ ក្នុងករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍? ភាគច្រើននៃការស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ជនរងគ្រោះតែងតែប៉ះទង្គិចនៅត្រង់ក និងឆ្អឹងខ្នង ចំណែកការសង្គ្រោះភ្លាមៗដោយការលើក ឬផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់ជនរងគ្រោះ ដែលជាការបង្ហាញពីទឹកចិត្តជួយសង្គ្រោះនោះ ផ្ទុយទៅវិញវារឹតតែបណ្តាលឲ្យការប៉ះពាល់កាន់តែមានភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងបណ្តាលឲ្យស្លាប់ក៏ថាបាន។ ចំពោះការអនុវត្តដែលត្រឹមត្រូវ ក្នុងស្ថានការណ៍បែបនេះ អ្នកគួរតែឆាប់ទាក់ទងទៅរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ ហើយតាមដានចង្វាក់ដង្ហើមរបស់ជនរងគ្រោះ។  ៦. ការលេបថ្នាំធ្វើឲ្យក្អួត ពេលមានអាការៈពុល? ឱសថដែលមានសកម្មភាពធ្វើឲ្យក្អួត ដែលត្រូវបានគេប្រើដើម្បីព្យាបាល ដោយវាអាចបញ្ជេញសារធាតុពុលពីក្នុងក្រពះនោះអ្នកមិនត្រូវប្រើប្រាស់វាដោយខ្លួនឯងក្នុងករណីដែលអ្នកត្រូវបានពុលនឹងអ្វីមួយ ដោយយល់ច្រឡំថាវានឹងអាចជួយអ្នកបាននោះទេ។ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំប្រភេទនេះអាចបណ្តាលឲ្យរលាកបំពង់អាហារ និងរឹតតែបណ្តាលឲ្យជាតិពុលមានលទ្ធភាពជ្រាបចូលក្នុងសួតរបស់អ្នកទៀតផង។ អ្វីដែលអ្នកគួរធ្វើ ត្រូវទាក់ទងរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ឲ្យបានឆាប់ ហើយធ្វើការកំណត់សារធាតុដែលជាដើមចមក្នុងការធ្វើឲ្យពុល និងរោគសញ្ញាដែលកើតមាន។  ៧. ការឃាត់ឈាម ដោយការចង? ការចង នៅកន្លែងដែលមានរបួស ក្នុងគោលបំណងដើម្បីទប់ឈាម មិនមែនជាការអនុវត្តដើម្បីភាពធូរស្បើយនោះទេ វាអាចបង្កជាផលវិបាកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយវាបានទៅរារាំងលំហូរឈាម ធ្វើឲ្យជាលិកាងាប់ដោយកង្វះការចិញ្ចឹមពីឈាម។ អ្នកគួរចៀសវាងទង្វើនេះដោយជំនួសវិញដោយយកសំឡី ឬក្រណាត់ស្អាតធ្វើការខ្ទប់មុខរបួសឲ្យជិត ក្នុងរយៈពេលរង់ចាំការព្យាបាលពីអ្នកជំនាញ។  ៨. ការយកស្លាបព្រាដាក់ក្នុងមាត់ ចំពោះអ្នកមានជំងឺប្រកាច់? ការអនុវត្តនេះ អាចធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺឈ្លក់ដោយសារមានស្លាបព្រានៅក្នុងមាត់ ឬលេបចូលទៅក្នុងខ្លួននៅពេលមានវត្ថុផ្សេងទៀត។ ជាទូទៅអ្នកជំងឺប្រភេទនេះអាចមានការកន្ត្រាក់ដោយមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ប៉ុន្តែអាការៈប្រកាច់នេះ គឺមានកម្រិត ហើយធម្មជាតិនៃរចនាសម្ព័ន្ធក្នុងខ្លួនមនុស្ស គឺមិនមានលទ្ធភាពខាំ និងលេបអណ្តាតដោយខ្លួនឯងនោះទេ។  ដូច្នេះប្រសិនអ្នកជួបប្រទះស្ថានភាពបែបនេះ អ្នកគួរស្វែងរកសេវាព្យាបាលពីអ្នកជំនាញ ហើយក្នុងកំឡុងពេលរង់ចាំត្រូវប្រាកដថាមិនមានវត្ថុអ្វីនៅជុំវិញអ្នកជំងឺ និងត្រូវតាមដានចង្វាក់ដង្ហើមរបស់អ្នកជំងឺ។   ៩. ការបឺតពិសសត្វពស់? ប្រសិនអ្នកត្រូវបានពស់ចឹក ការបឺតពិសមិនមែនជាការសង្គ្រោះនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញជាតិពិសនោះអាចនឹងមានប្រតិកម្មជាមួយទឹកមាត់របស់អ្នកជាហេតុបណ្តាលឲ្យមានការហើមសួត និងបេះដូងចុះខ្សោយ។ អ្វីដែលអ្នកគួរធ្វើ គឺត្រូវផ្តេកខ្លួនឲ្យត្រង់ ដើម្បីឲ្យទីតាំងនៃមុខរបូសនៅក្រោម និងឆ្ងាយពីបេះដូងរួចធ្វើការស្វែងរកសេវាពីអ្នកជំនាញឲ្យបានឆាប់ និងបន្តផឹកទឹកឲ្យបានច្រើន។  ប្រភព៖ Bright side  © 2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ​​ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូលប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ។  

ជំងឺផ្សេងៗ សង្គ្រោះបឋម
រមាស់ និងមានផ្សិតនៅប្រដាប់ភេទ?

ភេទ ៖ ស្រី អាយុ ៖ ២២ ឆ្នាំ កម្ពស់ ៖ ១ម៉ែត្រ៥៥ ទម្ងន់ ៖ ៥២ គីឡូក្រាម អាការៈ ៖ រយៈពេល៣ខែចុងក្រោយនេះ គឺស្រាប់តែចាប់អារម្មណ៍ឃើញរោគសញ្ញាចម្លែកនៅប្រដាប់ភេទរួមមានដូចជា ផ្សិត រមាស់ និងមានពងសៗ ថ្លារាងក្រហមផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកជំអឺមិនធ្លាប់បានទទួលការព្យាបាលពីវេជ្ជបណ្ឌិត ឬប្រើប្រាស់ថ្នាំអ្វី ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះឡើយ។ សំណួរ ៖ តើអ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះជារោគសញ្ញាអ្វី? តើមានវិធីព្យាបាលអ្វីខ្លះដែលគួរតែប្រតិបត្តិ?  

ជំងឺផ្សេងៗ
ក្រុមហ៊ុន ជីអេសខេ ធ្វើសន្និសីទស្តីពីជំងឺហឺតក្នុង ទិវាជំងឺហឺតពិភពលោក

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ នាខែឧសភា ទិវាប្រឆាំងជំងឺហឺត តែងតែប្រារព្ធធ្វើនៅតាមបណ្តាប្រទេសជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក ក្នុងនោះរួមមានប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ការប្រារព្ធទិវានេះក៏ជាការរួមចំណែកដ៏សំខាន់ក្នុងការផ្តល់ចំណេះដឹងអំពីជំងឺហឺត កាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់ដោយជំងឺហឺត និងរួមចំណែកឲ្យអ្នកជំងឺហឺតអាចរស់នៅបានធម្មតាដូចអ្នកដែលគ្មានជំងឺហឺតដែរ។  ដោយឡែក នាព្រឹកថ្ងៃទី ៣ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៧ នៅឯមន្ទីរពេទ្យព្រះកុសុមៈ ទិវាប្រឆាំងជំងឺហឺត ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយមានកិច្ចសហការរវាង ក្រុមហ៊ុន ជី អេស ខេ (GSK) និងសមាគមគ្រូពេទ្យសួតកម្ពុជាក្រោមប្រធានបទ «អ្នកអាចគ្រប់គ្រងជំងឺហឺតរបស់អ្នកបាន»។  លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ម៉ក់ ប៊ុនឡុង អ្នកគ្រប់គ្រងកិច្ចការវេជ្ជសាស្រ្ត ផ្នែកជំងឺផ្លូវដង្ហើម និងអាល្លែកហ្ស៊ី ក្រុមហ៊ុន ជីអេសខេ (GSK) កម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា ក្រុមហ៊ុន បានអញ្ជើញវាគ្មិនដែលមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់ មកធ្វើបទបង្ហាញស្តីអំពីជំងឺហឺតដើម្បីបញ្ជ្រាបការយល់ដឹងដល់ប្រជាជនកម្ពុជាឲ្យកាន់តែច្បាស់អំពីជំងឺហឺត ការគ្រប់គ្រង និងផលវិបាករបស់ជំងឺហឺត។  លោកសាស្រ្តចារ្យ វ៉ាន់ មិច ដែលជាវាគ្មិននៅក្នុងកម្មវិធីមានប្រសាសន៍ថា យោងតាមរបាយការណ៍ចុងក្រោយចេញពេលថ្មីៗក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ របស់ស្ថាប័នជំងឺហឺតពិភពលោក GINA បានបង្ហាញថា មានប្រមាណជា ១៨% នៃប្រជាជាតិនៅទូទាំងពិភពលោកបាន និងកំពុងរងជំងឺហឺត។ ស្ថាប័នជំងឺហឺតពិភពលោក បានកំណត់និយមន័យជំងឺហឺតថា «ជំងឺហឺតជាជំងឺផ្លូវដង្ហើមដែលមានពីកំណើតមានលក្ខណៈរ៉ាំរៃ ដែលស្តែងឲ្យឃើញតាមរយៈអាការៈដង្ហក់ ដកដង្ហើមបានខ្លីៗ ណែនទ្រូង និងក្អក ពិបាកដកដង្ហើម»។ លោកសាស្រ្តាចារ្យ នី ចន្ទី ដែលជាវាគ្មិននៅក្នុងកម្មវិធីមានប្រសាសន៍ថា ហឺតមិនមែនជាជំងឺឆ្លងនោះទេ ដូច្នេះសូមកុំមានការរើសអើងចំពោះអ្នកកើតជំងឺហឺត។ ចំពោះកត្តាដែលបណ្តាលឲ្យជំងឺហឺតមានរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងររួមមាន ការស្ថិតនៅក្នុងបរិស្ថានដែលមានរោមសត្វ ផ្សែងបារី សត្វល្អិត លម្អងផ្កា ការហាត់ប្រាណ និងបរិស្ថានដែលមានបាក់តេរីបង្កដោយវីរុសច្រើន។ ចំពោះរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរបន្ទាប់ពីប្រើថ្នាំហឺតសង្គ្រោះបន្ទាន់មិនអាចជួយបានទៀត ក្អកពិបាកដកដង្ហើមឮងឺតៗ ឬណែនទ្រូង និយាយដាច់ៗ ពិបាកញ៉ាំឬពិបាកគេង ដោយសារដកដង្ហើមបានខ្លីៗ ចង្វាក់ដង្ហើមញាប់ ហើយមានអារម្មណ៍ថាមិនអាចដកដង្ហើមបានស្រួល។ រោគសញ្ញាទាំងនេះបើកាលណាកើតឡើងច្រើនថ្ងៃ ហើយធ្ងន់ធ្ងរបន្តិចម្តងៗ សូមកុំបង្អង់យូរ គឺត្រូវជួបគ្រូពេទ្យទទួលការព្យាបាលជាបន្ទាន់។  តើអ្នកជំងឺហឺតត្រូវធ្វើដូចម្តេចដើម្បីអាចរស់បានក្នុងជីវិតដូចធម្មតា?  លោកវេជ្ជបណ្ឌិត លាន គឹមស្រេង ដែលជាវាគ្មិននៅក្នុងកម្មវិធីនេះក៏មានប្រសាសន៍ផងដែរថា ជំងឺហឺតអាចព្យាបាលបាន ហើយអ្នកជំងឺហឺតអាចរស់នៅបានដូចធម្មតាដោយត្រូវចៀសវាងឲ្យបានពីកត្តាបង្កណាមួយខាងលើ និងត្រូវប្រើថ្នាំហឺតតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យបានត្រឹមត្រូវ។  © 2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ​​​​ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូលប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ។                                             

ជំងឺផ្សេងៗ ព្រឹត្តិការណ៍ និងព័ត៌មាន
ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល (ស្រ្តូក)

ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬជំងឺស្ត្រូកគឺជាមូលហេតុចម្បងទី៤នៃការស្លាប់នៅសហរដ្ឋអាមេរិច។ ប្រជាជនប្រមាណ ៨00,000នាក់មានបញ្ហាស្ត្រូកជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ជំងឺស្ត្រូកកើតឡើងនៅពេលឈាមដែលទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាលត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ ឬកាត់បន្ថយ។ នៅពេលបញ្ហានេះកើតឡើងខួរក្បាលមិនអាចទទួលបានអុកស៊ីសែន ឬសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់ ជាហេតុនាំឲ្យកោសិកាខួរក្បាលស្លាប់។ ជំងឺនេះមាន៣ប្រភេទសំខាន់ៗគឺ Ischemic, hemorrhagic និង mini-stroke។ ដោយសារថាជំងឺលើសសម្ពាធឈាមគឺជាមូលហេតុមួយដែលបង្កឲ្យមាន hemorrhagic stroke ហេលស៍ថាមសូមលើកយកប្រធានបទជំងឺស្ត្រូកនេះមកបង្ហាញប្រិយមិត្តអ្នកអាន។ ជំងឺស្ត្រូក ច្រើនតែកើតនៅលើបុគ្គលដែលលើសទម្ងន់ អាយុ ៥៥ឆ្នាំ ឬច្រើនជាងនេះ ខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ ឬ មានសមាជិកក្នុងគ្រួសារធ្លាប់មានជំងឺនេះ មិនសូវធ្វើលំហាត់ប្រាណ ពិសាស្រាបៀរច្រើន ឬក៏ប្រើប្រាស់ឱសថខុសច្បាប់។  ប្រភេទផ្សេងៗនៃស្ត្រូកមានមូលហេតុខុសៗគ្នា៖ • Ischemic strokes: ជាប្រភេទស្ត្រូកដែលមានច្រើនជាងគេរហូតដល់ប្រមាណ៨៥%។ ជំងឺស្ត្រូកប្រភេទនេះបង្កឡើងដោយមានការកកស្ទះ ឬការរួមតូចចង្អៀតនៃសរសៃឈាមក្រហមដែលចិញ្ចឹមខួរក្បាលនាំឲ្យខ្វះឈាមទៅចិញ្ចឹម។ ការកកស្ទះនេះដោយសារតែកំណកឈាមដែលបានមកពីសារធាតុខ្លាញ់ដែលស្ទះក្នុងសរសៃឈាមក្រហម។ • Hemorrhagic strokes: បង្កឡើងដោយសារសរសៃឈាមក្រហមក្នុងខួរក្បាលមានការហូរឈាម ឬដាច់តែម្តង។ ឈាមដែលហូរចេញនេះបានបង្កើតជាសម្ពាធ និងសង្កត់ទៅលើខួរក្បាល ធ្វើឲ្យមានការខូចខាត។ ការដាច់សរសៃឈាមនេះដោយសារស្ថានភាពដូចជាជំងឺលើសសម្ពាធឈាម ការប៉ះទង្គិចក្បាល ការប្រើប្រាស់ឱសថមិនឲ្យឈាមកក និងការប៉ោងចេញនៃសរសៃឈាមក្រហម។ • Mini-stroke: កើតឡើងនៅពេលឈាមដែលទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាលត្រូវបានកាត់ផ្តាច់រយៈពេលខ្លី។ ជំងឺស្ត្រូកប្រភេទនេះស្រដៀងនឹង ischemic strokes ត្រង់ថាទាំងពីរប្រភេទនេះសុទ្ធតែបង្កឡើងដោយកំណកឈាម។ ជំងឺស្ត្រូកកើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយរោគសញ្ញាតែងតែកើតមានភ្លាមៗតែម្តង។ រោគសញ្ញាសំខាន់ៗរបស់ជំងឺស្ត្រូករួមមាន៖ • ការភាន់ច្រឡំដែលរួមផ្សំទាំងការនិយាយ និងការយល់ • ឈឺក្បាលដែលអាចរួមផ្សំជាមួយការប៉ះពាល់លើស្មារតី ឬក្អួតចង្អោរ • ស្ពឹកមុខ ដៃឬជើងជាពិសេស១ចំហៀងខ្លួន • បញ្ហាលើគំហើញ • បញ្ហាលើដំណើរ ជំងឺស្ត្រូកអាចធ្វើឲ្យមានផលវិបាករយៈពេលខ្លី ឬវែងអាស្រ័យលើរយៈពេលនៃការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនិងការព្យាបាល។ ប្រភេទផ្សេងៗនៃជំងឺស្ត្រូក ត្រូវការវិធីព្យាបាលផ្សេងៗគ្នា៖ • Ischemic  Strokes: ការព្យាបាលអាចធ្វើបានតាមរយៈការចាប់ផ្តើមជាមួយឱសថដូចជា Aspirin ឬ tissue plasminogen activator (TPA) ដែលអាចបំបែកកំណកឈាម និងការពារមិនឲ្យមានការបង្កើតមកទៀត • Hemorrhagic Strokes: ការព្យាបាលអាចធ្វើបានតាមរយៈការចាប់ផ្តើមជាមួយឱសថដែលបន្ថយសម្ពាធនៅក្នុងខួរក្បាល បន្ថយសម្ពាធឈាមការពារការប្រកាច់ និងការពារការកន្ត្រាក់ភ្លាមៗនៃសរសៃឈាម • ការស្តាកាយសម្បទាឲ្យត្រលប់មកស្ថានភាពល្អវិញ៖ អាចនឹងត្រូវបានអនុវត្តចំពោះអ្នកជំងឺស្ត្រូកវិធីសាស្ត្រ ល្អបំផុតដើម្បីការពារកុំឲ្យមានជំងឺស្ត្រូក គឺត្រូវចៀសវាងមូលហេតុដែលបង្កហើយវិធីល្អបំផុតនោះគឺការរស់នៅដោយមានសុខភាពល្អ។ លោកអ្នកអាចអនុវត្តដូចជា៖ •    ចៀសវាងការប្រើប្រាស់ឱសថខុសច្បាប់ •    ពិសាអាហារដែលសម្បូរបន្លែផ្លែឈើ និងមានជាតិខ្លាញ់ទាប •    ហាត់ប្រាណឲ្យបានទៀងទាត់ •    រក្សាសម្ពាធឈាមនៅកម្រិតធម្មតា •    រក្សាជាតិស្ករក្នុងឈាមនៅកម្រិតធម្មតា •    រក្សាទម្ងន់ឲ្យបានល្អ •    បញ្ឈប់ការពិសាបារី និងស្រាបៀរ © 2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ​​​​ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូលប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ។                                                 

ជំងឺផ្សេងៗ ប្រព័ន្ធប្រសាទ និងសរសៃឈាមខួរក្បាល
តើជំងឺលើសសម្ពាធឈាមជាអ្វី?

យោងតាមតួលេខនៃការស្រង់ស្ថិតិក្នុងឆ្នាំ២០១០ដែលធ្វើឡើងដោយក្រសួងសុខាភិបាល និងអង្គការសុខភាពពិភពលោកបានឲ្យដឹងថា ១១%នៃប្រជាជនកម្ពុជាមានកើតជំងឺលើសសម្ពាធឈាម ហើយទិន្នន័យដដែលនេះបានបង្ហាញផងដែរថា ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺ ១សែននាក់ មាន១០០នាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺ Stroke និង១៣០នាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺស្ទះសរសៃឈាម បេះដូង។ នេះបង្ហាញឲ្យឃើញថា ជំងឺលើសសម្ពាធឈាមជាកង្វល់មួយ ដែលត្រូវគិតគូដល់ដើម្បីការពារប្រជាជនកម្ពុជាពីវា។ ដូចនេះហើយ ក្នុងលេខថ្មីនេះ មិត្តអ្នកអាននឹងជ្រាបកាន់តែលម្អិតពីជំងឺមួយនេះពី លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ថេង យូដាលីន វេជ្ជបណ្ឌិតនៃមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត្រ ដែលជាអតីតនិស្សិត ថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រទូទៅ(ឆ្នាំ១៩៩៨ដល់២០០៤) និងថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រឯកទេសវេជ្ជសាស្រ្ត(ឆ្នាំ២០០៤ដល់២០០៧) នៃសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រសុខាភិបាល និងជាអតីតនិស្សិតឯកទេសជំងឺ សរសៃឈាមបេះដូង និងជំងឺសរសៃឈាម(ឆ្នាំ២០០៧ដល់២០១០)ពីប្រទេសបារាំង។ ជំងឺលើសសម្ពាធឈាម សំដៅលើសម្ពាធឈាមSystole (សម្ពាធឈាមខាងលើ) លើសឬស្មើនឹង 140mmHg និងសម្ពាធឈាមDiastole(សម្ពាធឈាមខាងក្រោម) លើសឬស្មើនឹង 80mmHg។ ឯរោគសញ្ញានៃជំងឺនេះវិញ គឺមិនមានទេ ដែលជាទូទៅគេហៅវាថាជាSilent Killerពោលគឺអ្នកជំងឺមកជួបគ្រូពេទ្យដោយសារបញ្ហាផ្សេង ហើយក៏ត្រូវបានរកឃើញថាមានបញ្ហាលើសសម្ពាធឈាមនេះជាមួយ។ ចំពោះអ្នកជំងឺមួយភាគតូច យើងអាចសង្កេតឃើញមានរោគសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា តឹងក ឈឺក្បាល ឈាមច្រមុះ និងវិលមុខជាដើម។ មូលហេតុនៃជំងឺនេះ គឺមិនមានទេ ប៉ុន្តែមានកត្តាមួយចំនួនដែលអាចបង្កើនការប្រឈមរបស់អ្នកជំងឺក្នុងការកើតជំងឺលើសសម្ពាធឈាមនេះ ដូចជា ការពិសាប្រៃ ធាត់ ការជក់បារី អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងអ្នកដែលមានគ្រួសារមានប្រវត្តិជំងឺនេះ។ យ៉ាងណាមិញ ជំងឺនេះអាចបង្ការមិនឲ្យកើតបាន។ ចំពោះអ្នកដែលធាត់ គាត់ត្រូវបន្ថយបែបបទនៃការហូបចុករបស់ពួកគាត់ឲ្យស្ថិតនៅកម្រិតសមរម្យព្រម ទាំងកាត់បន្ថយការបរិភាគអាហារដែលសម្បូរជាតិខ្លាញ់ ជាពិសេសខ្លាញ់ ជ្រូក។ ម្យ៉ាងទៀតបរិមាណអំបិលប្រចាំថ្ងៃក៏ត្រូវតែកំណត់ដែរ ដោយអ្នកអាចញ៉ាំបានត្រឹមតែមួយស្លាបព្រាកាហ្វេប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងទៀត អ្នកត្រូវបញ្ឈប់ការជក់បារី និងត្រូវបន្ថយបរិមាណគ្រឿងស្រវឹងឲ្យទាប។ ចំពោះការព្យាបាលវិញ ក្នុងករណីជំងឺស្ថិតក្នុងកម្រិតស្រាលនៅឡើយគ្រូពេទ្យនឹងឲ្យគាត់តមអាហារដែលមានជាតិប្រៃ ជាតិខ្លាញ់ បញ្ឈប់ការជក់បារីបន្ថយបរិមាណគ្រឿងស្រវឹងឲ្យនៅទាប ព្រមទាំងធ្វើលំហាត់ប្រាណឲ្យបានទៀងទាត់។ ប្រសិនបើ សម្ពាធឈាមរបស់អ្នកជំងឺស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពមួយដែលល្អ ហើយអាចគ្រប់គ្រងបាននោះ គ្រូពេទ្យនឹងមិនចាំបាច់ឲ្យពួកគាត់ប្រើប្រាស់ថ្នាំទេ។ ប៉ុន្តែចំពោះប្រជាជនកម្ពុជាយើង អ្នកជំងឺដែលបានមកជួបនឹងគ្រូពេទ្យ ភាគច្រើនមានលេចឡើងនូវផលវិបាកណាមួយរួចទៅហើយ ឬក៏កម្រិតសម្ពាធឈាមខ្ពស់ ដែលតម្រូវឲ្យគ្រូពេទ្យត្រូវព្យាបាលគាត់ដោយការប្រើប្រាស់ថ្នាំ។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ជំងឺនេះគឺមិនអាចព្យាបាលឲ្យជាដាច់បានទេ បើទោះបីជាសម្ពាធឈាមរបស់អ្នកជំងឺបានត្រឡប់មកកម្រិតធម្មតាវិញក៏ដោយ ពោលគឺការព្យាបាលត្រូវធ្វើមួយជីវិត ដោយសារតែគ្រូពេទ្យមិនត្រឹមតែព្យាបាលលើកម្រិតសម្ពាធឈាមឡើងលើសធម្មតាទេតែត្រូវការពារអ្នកជំងឺពីផលវិបាកដែលនឹងអាចកើតមានចំពោះអ្នកជំងឺដោយសារតែការលើសសម្ពាធឈាមនេះថែមទៀតផង។ ផលវិបាកនៃជំងឺនេះទៀតសោតប្រសិនបើអ្នកជំងឺមិនបានទទួលការព្យាបាលឲ្យបានត្រឹមត្រូវទេ នោះគាត់អាចប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់មួយចំនួនដូចជា៖ •ភ្នែក៖ អាចឲ្យពិការភ្នែក •បេះដូង៖ អាចបណ្តាលឲ្យសាច់បេះដូងក្រាស់ បេះដូងរីកធំ បេះដូងខ្សោយ និងត្បៀតសរសៃឈាមបេះដូងជាដើម •តម្រងនោម៖ អាចមានវត្តមានជាតិសាច់ក្នុងទឹកនោមតិច(micro album inuria) បន្ទាប់មកគឺវត្តមានជាតិសាច់ក្នុងទឹកនោមច្រើន (macro albuminuria) និងទីបំផុតបណ្តាលឲ្យខូចតម្រងនោមតែម្តង •ក្បាល៖ ឲ្យStroke(ដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬត្បៀតសរសៃឈាមខួរក្បាល) •សរសៃឈាមផ្សេងៗ៖ រីកឬប៉ោងសរសៃឈាម ត្បៀតសរសៃឈាមក្រហម នៅជើង(Peripheral artery disease) © 2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ​​​​ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូលប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ។                                             

ជំងឺផ្សេងៗ បេះដូង និងសរសៃឈាម បេះដូង និងសរសៃឈាម
ក្តីបារម្ភនៃជំងឺរលាកសួតនៃកុមារ !

និយមន័យ ជំងឺរលាកសួតចំពោះកុមារគឺជាការបង្ករោគស្រួចស្រាវទៅលើសាច់សួតរបស់កុមារ ដែលអាចឲ្យកុមារបាត់បង់ជីវិតបាន ប្រសិនបើមិនព្យាបាលត្រឹមត្រូវ និងទាន់ពេលវេលាទេនោះ។ជាធម្មតាសួតរបស់កុមារត្រូវបានការពារយ៉ាងល្អដោយប្រព័ន្ធការពារពីធម្មជាតិ។ នៅពេលដែលប្រព័ន្ធការពារនេះខូច ឬ ចុះខ្សោយ បូកផ្សំការប្រឈមមុខនឹងមេរោគកាចសាហាវ ឬ បន្ទុកមេរោគច្រើនវានឹងបណ្តាលឲ្យមេរោគអាចជ្រាបចូលក្នុងសាច់សួតនឹងបង្កទៅជាជំងឺរលាកសួត ដែលភាគច្រើនគឺឆ្លងតាមផ្លូវដង្ហើម។ រោគសញ្ញា រោគសញ្ញាដែលក្មេងតែងតែជួបប្រទះជាញឹកញាប់៖ • ក្តៅខ្លួន • ដកដង្ហើមញាប់ ឬ ពិបាកដកដង្ហើម • ក្អក • ឈឺទ្រូង • ឈឺពោះ។ លើសពីនេះនៅមានរោគសញ្ញាមួយចំនួនដែលត្រូវបានតាមដានឃើញដោយគ្រូពេទ្យ៖ • ថយចុះសំឡេងដង្ហើម • ចង្វាក់ដង្ហើមញាប់ • លឺសូរសំឡេងដូចអំបិលផ្ទុះពេលស្តាប់សួត • វិបត្តិដង្ហើមដូចជា ឡើងស្វាយ ផើតផតច្រមុះផតទ្រូង….. មូលហេតុ និងកត្តាប្រឈម មូលហេតុនៃជំងឺរលាកសួតលើកុមារ ភាគច្រើនបណ្តាលមកពី ពពួកអតិសុខុមប្រាណ ដូចជា បាក់-តេរី វីរុស ផ្សិត និងពពួកប៉ារ៉ាស៊ីត។ ជំងឺរលាកសួតនេះផងដែរមានភាពខុសៗគ្នាទៅតាមអាយុ ជាឧទាហរណ៍ ចំពោះទារកទើបនឹងកើតអាចបង្កឡើងដោយ Streptococcusក្រុមB, Gram negative bacilli, Listeria, Streptococcus pneumonia។ រីឯមួយចំនួនតូចអាចបណ្តាលមកពីមូលហេតុផ្សេងទៀតដូចជា ការឈ្លក់ចំណីអាហារ ឬអាស៊ីតក្រពះ ការស្លាក់របស់រឹង ការឈ្លក់ទៅនឹងពពួកអុីដ្រូកាបូនដូចជាប្រេងកាតជាដើម។ មានកត្តាជាច្រើនដែលជម្រុញឲ្យកុមារប្រឈមនឹងការកើតជំងឺនេះ រួមមាន៖ • កត្តាកុមារផ្ទាល់៖ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ ខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ មិនបានបៅដោះម្តាយ និងមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍។ • កត្តាខាងក្រៅ៖ ខ្យល់ ឬបរិយាកាសកខ្វក់ ការស្នាក់នៅប្រមូលផ្តុំអនាធិបតេយ្យ និងកុមារដែលឳពុកម្តាយជក់បារី។ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ចំពោះការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺរលាកសួតលើកុមារជាដំបូង ត្រូវពឹងផ្អែកទៅលើរោគសញ្ញា ដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ រួមជាមួយការពិនិត្យអមវេជ្ជសាស្រ្តសំខាន់ៗដូចជា៖ • ការរាប់គ្រាប់ឈាម (អេម៉ូក្រាម) • ការថតសួតដោយកាំរស្មីអុិច • ការបណ្តុះមេរោគក្នុងឈាម • ការពិនិត្យមើលទឹកក្នុងស្រោមសួត ប្រសិនបើមាន • ការធ្វើតេស្តសេរ៉ូឡូហ្ស៊ី រកមេរោគមួយចំនួន ដូចជា Mycoplasma pneumonia។ ការព្យាបាល ជាទូទៅ ការព្យាបាល ត្រូវពឹងផ្អែកទៅលើភាពធ្ងន់ធ្ងររបស់ជំងឺ៖ • បើសិនជាកុមារមានសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរដូចជា ឡើងស្វាយ ពិបាកដកដង្ហើមឬដកដង្ហើមញាប់ ផតទ្រូងមិនបៅឬមិនទទួលទានអាហារ ក្អួត បាត់បង់ជាតិទឹកខ្លាំង មានប្រកាច់ ឬបាត់បង់ស្មារតី កុមារដាច់ខាតត្រូវតែសម្រាកពេទ្យ ដើម្បីទទួលការមើលថែ តាមដាន និង ព្យាបាលឲ្យបានដិតដល់។     • ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើកុមារគ្មានសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរដូចខាងលើ កុមារអាចសម្រាកព្យាបាលនៅផ្ទះបាន ដោយគ្រាន់តែប្រើប្រាស់ឱសថ ឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមវេជ្ជបញ្ជា។ ករណីដែលកុមារមិនបានទទួលការព្យាបាល ឬព្យាបាលមិនទាន់ពេលវេលា កុមារនឹងប្រឈមជាមួយការដក់ខ្ទុះក្នុងស្រោមសួត ដែលអាចបង្កផលវិបាកមួយចំនួនទៀត ដូចជា រលាកស្រោមខួរក្បាល រលាកសន្លាក់មានខ្ទុះ និងរលាកឆ្អឹងសាច់ដុំ។ វិធីបង្ការ • អនុវត្តក្បួនអនាម័យឲ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន • ចៀសវាងការនៅប្រមូលផ្តុំគ្នាជាមួយក្មេងឈឺ • ទទួលទានអាហារមានជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់ • ចាក់ថ្នាំបង្ការឲ្យបានត្រឹមត្រូវ • ត្រូវពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យឲ្យបានត្រឹមត្រូវ និងមិនត្រូវប្រើឱសថដោយខ្លួនឯង។ ក្មេងតូចៗងាយនឹងឆ្លងជំងឺបំផុត ហេតុដូចនេះ ចាំបាច់ត្រូវនាំកុមារទៅទទួលថ្នាំបង្ការ ឲ្យបានគ្រប់មុខទៅតាមកម្មវិធីជាតិ។ ប្រសិនបើមានរោគសញ្ញាដូចជា ក្អក ក្តៅ ហត់ ត្រូវនាំកុមារទៅជួបជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ឬកន្លែងផ្តល់សេវាសុខាភិបាលឲ្យបានលឿន។ ម៉្យាងវិញទៀត ជំងឺរលាកសួត គឺជាជំងឺដែលអាចព្យាបាលឲ្យជាសះស្បើយ បើកុមារទទួលការពិនិត្យ ព្យាបាលបានត្រឹមត្រូវ និងទាន់ពេលវេលា។ បកស្រាយដោយ  ៖ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ណយ ពិសី គ្រូពេទ្យជំងឺកុមារទូទៅ នៃមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត © 2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Health Time Corporation ​​​​ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូលប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ។                                               

ជំងឺផ្សេងៗ ការចិញ្ចឹមកូន
យល់ដឹងពីវ៉ាក់សាំងស្របតាមកម្មវិធីជាតិ

ជាធម្មតា កុមារតែងនឹងទទួលបានការចាក់ថ្នាំបង្ការដែលធ្វើឡើងស្របទៅនឹងកម្មវិធីជាតិផ្ដល់ថ្នាំបង្ការដល់កុមារ ដោយក្នុងនោះ រួមមានវ៉ាក់សាំង៧មុខតំណាងដោយអក្សរកាត់ដូចជា BCG, HBV, OPV, DTP-Hib, PCV, MRនិង JE។ ប៉ុន្តែ តើលោកអ្នកដឹងទេថាវ៉ាក់សាំងទាំងនេះផលិតពីអ្វី? ហើយត្រូវប្រើប្រាស់យ៉ាងដូចម្ដេច? និងមានអត្ថប្រយោជន៍អ្វីខ្លះ?ដូចនេះ ដើម្បីយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅទៅលើប្រភេទវ៉ាក់សាំងនីមួយៗ សូមលោកអ្នកធ្វើការតាមដាននៅក្នុងអត្ថបទខាងក្រោមនេះ… 1.  វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺរបេង (BCG Vaccine) វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺរបេងដែលមានពាក្យកាត់ថា“BCG” ត្រូវបានឲ្យទៅទារកនៅថ្ងៃដំបូងបន្ទាប់ពីកើត ក្នុងគោលបំណងបង្ការការចម្លងនៃមេរោគMycobacterium tuberculosis (TB) ទៅលើទារកដែលទើបនឹងកើត។ វ៉ាក់សាំងនេះ មានផ្ទុកនូវបាក់តេរីដែលមានជីវិត តែមានភាពទន់ខ្សោយ (attenuated)ដែលចូលទៅភ្ញោចប្រព័ន្ធការពារឲ្យផលិតអង់ទីក័រ និងមិនបង្កទៅជាជំងឺទៅលើកុមារដែលមានសុខភាពល្អនោះទេ។ ប្រភេទបាក់តេរីដែលប្រើប្រាស់ក្នុងការផលិតវ៉ាក់សាំងនេះមានឈ្មោះថា Mycobacterium bovis  ដែលជាប្រភេទបាក់តេរីបង្កជាជំងឺរបេងទៅលើតែសត្វប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះផលរំខាន គឺច្រើនឃើញមានជាការឡើងរឹង និងអាចមានពងទឹកនៅជុំវិញបរិ-វេណដែលចាក់ថ្នាំបង្ការ។ 2.   វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទB (HBV) វ៉ាក់សាំងនេះត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ ដើម្បីការពារប្រឆាំងទៅនឹងវីរុសរលាកថ្លើមប្រភេទB ដែលជាមូលហេតុចម្បងនៃជំងឺរលាកថ្លើម និងអាចវិវឌ្ឍទៅជាជំងឺមហារីកឬជំងឺក្រិនថ្លើមជាដើម។ វ៉ាក់សាំងនេះមានផ្ទុកនូវប្រូតេអុីនមួយប្រភេទ ដែលស្ថិតនៅផ្ទៃខាងលើនៃវីរុសរលាកថ្លើមប្រភេទB ឬហៅថា“HBsAg” ដែលផលិតឡើងតាមវិធីសាស្រ្ដ Recombinant DNA Technology ដោយធ្វើការចាក់បញ្ចូលនូវDNAរបស់វីរុសចូលទៅក្នុងកោសិកាមេរោគដទៃទៀត ដែលការធ្វើបែបនេះនាំឲ្យវីរុសបាត់បង់នូវឥទ្ធិពលដែលអាចបង្កទៅជាជំងឺ។ យើងក៏អាចឃើញមានផលរំខានតិចតួច បន្ទាប់ពីកុមារចាក់វ៉ាក់សាំងនេះរួចដោយឃើញមានការឡើងក្រហម និងឈឺនូវត្រង់កន្លែងដែលចាក់ផងដែរ។ 3.  វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺគ្រុនស្វិតដៃជើង (OPV) OPV គឺជាវ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺគ្រុនស្វិតដៃជើងដែលមានទម្រង់ជាថ្នាំបន្តក់តាមមាត់ ហើយវាជាប្រភេទវ៉ាក់សាំងដែលមានផ្ទុកនូវមេរោគមានជីវិត (alive vaccine) តែពុំមានលទ្ធភាពបង្កជាជំងឺឡើយ។ វ៉ាក់សាំងនេះក៏ត្រូវបានហាមប្រាមមិនឲ្យប្រើប្រាស់ទៅលើអ្នកជំងឺដែលមានប្រព័ន្ធការពារចុះខ្សោយ ដោយត្រូវប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺគ្រុនស្វិតដៃជើងដែលមានទម្រង់ជាថ្នាំចាក់(IPV)ជំនួសវិញ ព្រោះថាវ៉ាក់សាំងដែលមានទម្រង់ ជាថ្នាំចាក់ត្រូវបានផលិតឡើងដោយមេរោគដែលត្រូវបានបង្អាក់សកម្មភាព (inactivated vaccine) រួចទៅហើយ។ 4.  វ៉ាក់សាំងDTP-Hib DTP-Hib ជាប្រភេទវ៉ាក់សាំងដែលរួមបញ្ចូលគ្នា ដែលអក្សរកាត់ទាំងនោះសំដៅទៅលើ៖ •  Diphtheria (ជំងឺខាន់ស្លាក់) •  Tetanus (ជំងឺតេតាណុស) •  Pertussis (ជំងឺក្អកមាន់) •  Hemophilus influenza B វ៉ាក់សាំងទាំងបួនប្រភេទនេះត្រូវបានផលិតឡើងក្រោមវិធីសាស្រ្តតែមួយដោយធ្វើការដកយកនូវប្រូតេអុីន ឬសារជាតិពុល(Toxin)របស់បាក់តេរី រួចបង្អាក់សកម្មភាពរបស់វាដោយសារធាតុគីមី ដែលត្រូវបានគេហៅថា “Toxoid”។Toxoid អាចធ្វើឲ្យរាងកាយមនុស្សផលិតប្រព័ន្ធការពារប្រឆាំងនឹងមេរោគតែមិនអាចបង្កជាជំងឺនោះទេ ហើយជាទូទៅបន្ទាប់ពីចាក់វ៉ាក់សាំងនេះរួចក្មេងអាចមានអាការៈក្ដៅខ្លួនកម្រិតស្រាល ដែលវាមិនបង្កទៅជាគ្រោះថ្នាក់ទេ។ 5.  វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺរលាកសួត (PCV) PCV គឺជាវ៉ាក់សាំងដែលផលិតឡើងដោយការសំយោគនៃស្ករ (Polysaccharides) ដែលបានមកពីផ្ទៃខាងលើនៃបាក់តេរី PneumoccocalPneumonia រួមជាមួយនឹងប្រូតេអុីន (nontoxic protein) ដែលបានមកពីបាក់តេរីដទៃទៀត ដើម្បីជម្រុញនូវការផលិតប្រព័ន្ធការពារប្រឆាំងទៅនឹងមេរោគ Pneumoccocus ដែលបង្កទៅជាជំងឺរលាកសួត។ យើងអាចឃើញមានផលរំខានដូចជា ការឡើងក្រហម ឈឺ ហើម ឬរមាស់តិចតួច រួចវានឹងបាត់ទៅវិញនៅ២ទៅ៣ថ្ងៃបន្ទាប់។ 6.  វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកញ្រ្ជឹល និងស្អូច (MR Vaccine) MR ជាវ៉ាក់សាំងពីរដែលរួមបញ្ចូលគ្នាដោយប្រើប្រាស់ក្នុងការបង្ការជំងឺកញ្រ្ជឹល (Measles) និងជំងឺស្អូច (Rubella) ។ វាមានផ្ទុកនូវវីរុសស្អូច និងកញ្រ្ជឹលដែលមានភាពទន់ខ្សោយមិនអាចបង្កជាជំងឺបាន តែវាអាចចូលទៅភ្ញោចប្រព័ន្ធការពារមនុស្សឲ្យផលិតអង់ទីក័រ។ ដោយសារតែវ៉ាក់សាំងនេះជាប្រភេទវ៉ាក់សាំង ដែលមានផ្ទុកនូវវីរុសមានជីវិតដូច្នេះវាត្រូវបានហាមឃាត់ មិនឲ្យប្រើប្រាស់ទៅលើអ្នកជំងឺដែលមានប្រព័ន្ធការពារចុះខ្សោយនោះទេ។ 7.  វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺរលាកស្រោមខួរ (JE Vaccine) វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺរលាកស្រោមខួរ JE ត្រូវបានណែនាំឲ្យប្រើប្រាស់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៣០មកម្ល៉េះ ដើម្បីប្រឆាំងការចម្លងនៃវីរុស Japanese encephalitis ដែលបង្កទៅជាជំងឺរលាកស្រោមខួរយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ វ៉ាក់សាំងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានផ្ទុកនូវវីរុសដែលមានជីវិត (alive vaccine) និងអនុញ្ញាតឲ្យប្រើប្រាស់ទៅលើក្មេងដែលមានអាយុយ៉ាងតិចពីរខែ។ វ៉ាក់សាំងនេះក៏ពុំមានភាពខុសគ្នាជាមួយនឹងវ៉ាក់សាំងផ្សេងទៀតដែរ ដោយវាអាចនឹងបង្កជាផលរំខានតិចតួចដូចជាក្ដៅខ្លួន ឈឺសាច់ដុំ ឬឈឺក្បាលជាដើម។ចំពោះការប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំងទាំង៧មុខនេះ គឺត្រូវគោរពតាមប្រតិទិនកម្មវិធីជាតិសម្រាប់ផ្ដល់ថ្នាំបង្ការដល់កុមារដែលមាននៅក្នុងតារាងខាងក្រោមនេះ… © 2017 រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ដោយ Healthtime Corporation ​​​​ចំពោះគ្រប់អត្ថបទដោយគ្មានផ្នែកណាមួយត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយចូលប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក អាត់ជាសំឡេងឬថតចំលងគ្រប់រូបភាពដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយ                              

ជំងឺផ្សេងៗ ព្រឹត្តិការណ៍ និងព័ត៌មាន
ផឹកអី ទឹកនោមក៏មានក្លិនហ្នឹង?

ភេទ ៖ ប្រុស អាយុ ៖ ២៥ ឆ្នាំ រោគសញ្ញា ៖ រាល់ពេលដែលទទួលទានភេសជ្ជៈអ្វីក៏ស្រាប់តែបត់ជើងតូចទៅធុំក្លិនហ្នឹងតែម្តង សំណួរ ៖ តើអាការៈនេះប្រក្រតីឬទេ? តើវាអាចជារោគសញ្ញានៃជំងឺអ្វីដែរឬទេ? តើអ្នកជំងឺគួរធ្វើបែបណា?

ជំងឺផ្សេងៗ